Sgandal yr uned iechyd meddwl

Marwolaethau unedau iechyd meddwl - sgandal roedd yn bosib i'w osgoi

Mae Plaid Cymru wedi mynnu bod gweinidogion yn cymryd cyfrifoldeb am fethiannau mewn gwasanaethau iechyd meddwl ar ôl codi cwestiynau allweddol yn y Senedd heno ynglŷn ag adroddiad cudd.
Mewn dadl fer yn y Senedd dan arweiniad Llyr Gruffydd, AS Gogledd Cymru Plaid Cymru, codwyd cwestiynau ynghylch y methiant i gyhoeddi adroddiad i wasanaethau iechyd meddwl ar yr Uned Hergest ym Mangor gan Robin Holden.
 
Lluniwyd Adroddiad Holden yn 2014 ond nid yw wedi gweld golau dydd eto.
 
Yn siambr y Senedd, heriodd Mr Gruffydd y gweinidog iechyd Eluned Morgan i gyhoeddi'r canfyddiadau, gan ddweud:
"Cafodd gwasanaethau iechyd meddwl yng ngogledd Cymru eu nodi fel un rheswm pam roedd angen i fwrdd iechyd Betsi Cadwaladr fynd i fesurau arbennig fwy na chwe blynedd yn ôl gan y Prif Weinidog, a oedd ar y pryd yn weinidog iechyd.
 
"Roedd hwnnw'n ddatganiad clir ac yn gydnabyddiaeth o fethiannau a chamgymeriadau blaenorol. 
 
"Yr hyn sy'n fy mhoeni nawr yw - er gwaethaf hyn - nid ydym yn gweld gwelliannau yn y sector hwn. Yn hytrach, rwy'n ofni ein bod yn gweld diwylliant o guddio a gwrthod derbyn cyfrifoldeb ar y lefel uchaf un o'r llywodraeth a'r bwrdd iechyd.
 
"Ffocws y ddadl hon yw'r methiant i ryddhau Adroddiad Holden gan y bwrdd iechyd. Mae'n arwydd o broblem ehangach."
 
Lluniwyd yr adroddiad yn ôl yn 2013 ar ôl i ddwsinau o weithwyr iechyd gwyno am arfer gwael yn uned iechyd meddwl Hergest ym Mangor. Roedd eu tystiolaeth yn 700 tudalen o dystiolaeth ddamniol nad oedd cleifion iechyd meddwl yn cael y driniaeth yr oedd ei hangen arnynt ac yr oeddent yn ei haeddu. Yn ogystal, roedd cleifion oedrannus bregus â phroblemau iechyd meddwl yn cael eu gosod ochr yn ochr â phobl sy'n gaeth i gyffuriau a phobl ag anghenion difrifol eraill mewn ffordd amhriodol. Nid oedd staff yn gallu llenwi ffurflenni Datix - ffurflenni mewnol ar gyfer riportio problemau - oherwydd cyfyngiadau amser felly caniatawyd i'r broblem ymgasglu gan uwch reolwyr.
 
Ychwanegodd Mr Gruffydd: "Roedd yn storm berffaith ac, yn y pen draw, golygodd bod cleifion yn cymryd eu bywydau eu hunain oherwydd risgiau clymu na ddylent fod wedi bod yno.
 
"Nawr byddech chi'n dychmygu y byddai adroddiad i'r math hwn o broblem yn gallu nodi atebion a derbyn cyfrifoldeb. Rwy'n siŵr y gwnaeth, ond ni allaf fod yn sicr oherwydd nid yw'r adroddiad erioed wedi gweld golau dydd.
 
"Hyd heddiw, mae bwrdd iechyd Betsi Cadwaladr yn gwrthod - er gwaethaf galwadau gan Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth - i ryddhau'r adroddiad. Hyd y gwn i, nid oes un rheolwr wedi'i ddisgyblu'n uniongyrchol, er yr wythnos diwethaf datgelwyd bod dau reolwr wedi'u symud. Mae methu â chymryd atebolrwydd am unrhyw fethiannau wedi bod yn symptom o'r berthynas druenus hon ac yn lle hynny rydym wedi gweld bod staff gododd y mater wedi cael eu hunain yn fwch dihangol.
 
"Nid yw'r risgiau a sbardunodd adroddiad Holden wyth mlynedd yn ôl wedi cael eu dileu o'r uned. Mae gan hyn ganlyniadau difrifol. Yn gynharach eleni cymerodd menyw o Gaernarfon ei bywyd ar yr uned. Llwyddodd i wneud hynny oherwydd nid oedd yr un risgiau clymu a oedd yn bresennol ddegawd yn ôl wedi cael eu dileu, er iddynt gael eu nodi yn Adroddiad Holden."
 
Gwrthododd honiadau gan y gweinidog iechyd mai mater i'r bwrdd iechyd oedd ei gyhoeddi:
 
"Byddai hwn yn fater mewnol i'r bwrdd iechyd oni bai am ddau beth: Yn gyntaf, roedd gwasanaethau iechyd meddwl yng ngogledd Cymru eisoes yn destun pryder digonol chwe blynedd yn ôl i hynny gael ei nodi fel rheswm i Lywodraeth Cymru gymryd y bwrdd iechyd i fesurau arbennig. Roedd y Llywodraeth hon yn ymwybodol bod problem.
“Yn fwy penodol, y llynedd rhoddodd Eluned Morgan - yn rhinwedd ei swydd fel gweinidog iechyd meddwl - sicrwydd imi yn y siambr hon ei bod wedi darllen yr adroddiad. 
 
“Nid oes gennyf unrhyw reswm i amau ​​hynny, felly byddwn yn gofyn i’r gweinidog iechyd egluro pam nad yw’r adroddiad wedi’i gyhoeddi, pam na chyflawnwyd yr argymhellion a pham mae pobl yn dal i farw ar uned iechyd meddwl pan ddylai’r risgiau fod wedi cael eu dileu.
 
 "Mae hwn yn sgandal drasig y dylid bod wedi ei osgoi. Mae'n sgandal oherwydd nad oes neb wedi cael ei ddwyn i gyfrif am y methiannau. Nid methiannau staff rheng flaen gor-estynedig yw'r rhain. Dyma fethiannau tymor hir uwch-reolwyr sydd wedi parhau i gael eu cyflogi gan Betsi.
 
"Roedd modd ei osgoi oherwydd bod staff, teuluoedd a Holden wedi codi'r larwm flynyddoedd ynghynt.
Y drasiedi yw na chymerwyd camau. Ac mae hynny'n golygu fod pobl bregus yn dal i farw ar unedau iechyd meddwl. Rwy'n defnyddio'r lluosog oherwydd yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, rydyn ni wedi gweld marwolaethau ar Hergest a hefyd yn uned Ablett yng ngogledd Cymru."

Ychwanegodd Mr Gruffydd: "Rydym wedi gweld y ffeithiau'n dod i'r wyneb yn ara deg. Mae'n bryd i'r Llywodraeth yma ddangos rhywfaint o arweinyddiaeth a derbyn eu rôl yn Holden. Gadewch i ni gael yr adroddiad allan yn gyhoeddus fel y gallwn weld beth oedd angen ei wneud yn ôl bryd hynny a beth sydd angen ei wneud nawr i ddarparu gwell gwasanaethau iechyd meddwl yma yn y Gogledd."

Dywedodd Rhun ap Iorwerth, MS dros Ynys Môn a llefarydd Plaid Cymru ar Iechyd a Gofal: “Yn syml, ni all y Llywodraeth barhau i anwybyddu’r sgandalau parhaus sy’n ymwneud â’n gwasanaethau iechyd meddwl. Er gwaethaf ein hymdrechion gorau i alw am fwy o dryloywder i'r modd yr aethpwyd i'r afael â materion gyda'r gwasanaeth yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae digwyddiadau trasig pellach ar yr uned Hergest eleni yn dangos yn glir nad oes gan Lywodraeth Cymru a'r bwrdd iechyd afael ddigon cadarn ar y sefyllfa.
“Rhaid derbyn, a gweithredu arno, am y blynyddoedd o fethiannau mewn gofal iechyd meddwl yng ngogledd Cymru. Mae’r ddadl heddiw wedi canolbwyntio ar sut mae rhyddhau adroddiad Robin Holden o 2013 yn sicr yn allweddol wrth gymryd y cam go iawn cyntaf i fynd i’r afael â’r problemau ehangach a chyrraedd gwraidd yr anawsterau unwaith ac am byth.
 
“Rhaid i Lywodraeth Cymru gamu i’r adwy a gweithredu, ac mae’n gofyn y cwestiwn unwaith eto: a oedd Gwasanaethau Iechyd Meddwl yn BCUHB yn wirioneddol barod i ddod allan o fesurau arbennig y llynedd?”

 


Dangos 1 ymateb

Edrychwch yn eich e-bost am ddolen i fywiogi eich cyfrif.
  • marc jones
    published this page in Newyddion 2021-09-29 21:52:43 +0100

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.

Ymgyrchoedd